Sevinc Pərvanə


Oğlum Parisə




çox yuxular gördüm
səhərə qədər
telefonum çaldı ki, oyanam
baxdım ki, yenə yuxuda ayılıram
çox uzun oldu gecə...

Məhəmməd Salur yazır

“Artus və Zaur”, yaxud “Tfu bizim üzümüzə!”


...Məndən olsa, bu kitabın ən qüvvətli cəhəti axırıncı 20 – 25 ilin bir nömrəli və ən aktual mövzusuna həsr olunması, zəifi isə yasaqları ağına – bozuna baxmadan yıxmaq istəyi, eləcə də bütün dövrlərin və xalqların ədəbiyyatı üçün əhəmiyyətli prinsiplərdən – reallıq, tipiklik, xarakteriklikdən vaxtaşırı sapmalarla bağlıdır...

y e n i s ə s l ə r


Ayaz Bəyturan

“Dünən yağış yağdı...bu gün də yağacaq”

Ayaz Bəyturan 1988-ci il 17 sentyabrda Masalli rayonu Bədalan kəndində anadan olub. Hazırda Bakı Slavyan Universiteti Jurnalistika fakultəsinin IV kurs tələbəsidir. Müstəqil jurnalistdir. Dövri mətbuatda publisistik yazıları dərc olunur.

Araz Gündüz

Biz hansı dildə danışırıq?!

e s s e


... XİX əsrin sonlarından başlayaraq, erməni yazarları üzdəniraq qılıqları(xasiyyətləri) üzrə şivən qoparıb, erməni dilinin it-bata düşdüyünü bağırmağa başlamışdılar. Bu o çağlar idi ki, başqa bir erməni yazarı kitab yazıb çağdaş və əski erməni dillərinin biri-birindən uzaqlaşdığını, ikincinin bütünlüklə Türk dilinin qrammatikasına uyğunlaşdığını inandırıcı tutarqalarla ortaya qoymuşdu.(Bu konuda rəhmətlik Mirəli Seyidovun kitablarından yararlana bilərsiniz.)...

İngilis nəsrinin yeni nəfəsi


Tatyana Krasavçenko – filologiya elmləri doktoru, Rusiya Elmlər Akademiyası İctimai elmlər İnstitutunun ədəbiyyatşünaslıq şöbəsinin aparıcı elmi işçisi, ədəbi tərcüməçidir. O, müasir ingilis nəsri haqqında “Literaturnaya qazeta” qəzetinə (NN 6-7, 2010) geniş müsahibə vermişdir.

Sima Ənnağının tərcüməsi

Selincerin özü - «Çovdarlıqda uçurumdan qoruyan»

Sabutay yazır

...Selincer sonralar nə qədər əksini isbatlamağa çalışsa da, tənqidçilər əslində Holdenin insana baxışının məhz yazıçının öz dünyagörüşü olduğunu qəti şəkildə yazırdılar. Eyni zamanda bu, əsərin qəhrəmanının yaşadığı hadisələrə də şamil edilirdi. Qərar qəti idi, Holden Selincerin özüdür ki var.

Bu romandan sonra yazıçının daha bir neçə kitabı nəşr edilir. Lakin söz açdığımız romanın şöhrəti onu hər yerdə təqib edir. Selincer məhz cəmiyyətin onun şəxsiyyətinə olan maraq və diqqətindən qaçmağı qət edir. Nyu-Yorkdan Hampshireyə köçür və öz ətrafında informasiya blokadası yaradır. Bu isə onun şöhrətini artırmaqla bərabər, xüsusi maraq dairəsində saxlayır...

Əli Xəyyami

“Taleyi ilə barışmamışlardan, taleyi ilə barışanlara”

y e n i s ə s l ə r

Abbas Atilay

Qatar

e s s e


...Məhbus üzlərdəki su gölməçələrinin damlaları buxarlanıb, hava nəmdir, göz yaşının iyi gəlir havadan, onlar yenidən ciyərlərimizə və ordan öz gölünə qayıdır. Göz yaşının gölməçəsi qurumur bu kupedə. Pəncərəni tərlədir nəfəsimiz, pəncərədən nələrinsə, kimlərinsə siluetləri geriyə qaçır, içindən biri bizi izləyir, tərk etmir bizi, bizimlə qaçır...

Murad Köhnəqala yazır

BİR BUTULKA NÖYÜT

...Dərhal butulkanı süyürüb şalvardan çıxartdım. Nöyütü əlimdə nümayişkaranə şəkildə yelləyə-yelləyə yoluma davam elədim. Bir az getmişdim ki, ağlıma yeni blokada fikirləri gəldi. Bəs, irəliki tində cayıl uşaqlar şırtıq çalıb meyxanalaşırlar. Blokada şəraitidi, hər şey ola bilər, qabağımı kəsib nöyütümü əlimdən ala bilərlər. Nə etməli? Tez nöyütü boynum tərəfdən belimə soxdum. Ürəyimdə imamları, seyidləri köməyə çağırdım ki, meyxanadeyənlər nöyütümü görməsinlər.

Məhəmməd Salur yazır

Yaşasın Azadlıq, ölsün diktator!

S A Y M A N A R U Z U N " B A H A R G Ə L M Ə D İ " Ş E İ R L Ə R K İ T A B I H A Q Q I N D A

...Məndən olsa, Saymanın yaradıcılığının ən diqqətəlayiq cəhəti onun ictimailiyi, ələlxüsus da inqilabiliyidirsə, digər əhəmiyyətli tərəfi onun dililə bağlıdır.
Onun “qarnına daş bağlamaq”, “güdük qoymaq”, “girdə dolanış”, “qolları qanadlı” kimi ifadələri canlı xalq dilindən gəldiy indən müəllifin deyimini şirinləşdirir...

Nərmin Hüseynzadə yazır


“Xoşbəxtlik” haqda düşüncələrim...



E S S E L Ə R



... Deyirlər ki, xoşbəxt insanlar hərəsi eynicür xoşbəxtdir, bədbəxtlərin isə hərəsinin bir cür dərdi var...Bu, bədbəxtlər, gücsüzlər kimi...tab gətirə bilməyib dərdlərinə içlərində yeni, süni bir təskinlik mənbəyi tapıblar. Və bütün uğursuzluqlarını, bədbəxtliklərini, tüstü, tütün, alkaqolla qidalanan ikinci “özlərinə” yükləyiblər...Bütün bunlar barədə düşündükcə çox xoşbəxt olduğumu anladım. Çünki heç vaxt narkotik dadmamışam, damarlarım, ciyərlərim, zəhərlənməyib xoşbəxtəm ki nəfsimin qulu deyiləm.... Xoşbəxt odugum qədər də güclüyəm çünki, içimdə ikinci mən yaratmaq arzum yoxdu...

Orxan Aras

Yazıçılar arasında 2 gün


...Dostlarla yanaşı adlarını eşitdiyim və orada ilk dəfə qarşılaşdığım “Azərbaycan” dərgisinin redaktoru İntiqam Qasımzadə, gənc şair Kənan Hacı, qazaxlı Güləmail, Qəşəm Nəcəfzadə, Mahirə Abdulla, Dayandur Sevgin, Naxçıvan sevdalısı Nafilə Abuzərli, şairə Qənimət Məhərrəmli ilə ayaqüstü olsa da söhbət etmək çox xoş idi...

İrfan Çiftçi

Sözün 75 yaşlı çinarı – Azərbaycan Yazıçılar Birliyi


...Azərbaycanın yeni ədəbi nəslinin müdrik, həqiqətən missiya sahibi kimi məşhur və çox sevilən təmsilçisi Rəşad Məcid müstəqillikdən sonrakı yeni dövrdə yetişən, köhnə rejimin əleyhinə çıxan gənc yazıçılarla AYB arasında körpü quraraq sözügedən qurumu onlar üçün yenidən cazibə mərkəzi halına gətirdi. O, həm yazıçı-jurnalist imkanları, həm də şəxsiyyəti ilə, baş redaktoru olduğu, ölkənin elitar və intellektual qəzeti sayılan “525-ci qəzet”dən gənc yazarların enerjisini AYB-yə köçürmək üçün bir körpü kimi istifadə etdi...

Sabutay yazır

Romançılarа hekayə dərsi


...Şeir bumunu, pоеziyа burulğаnını qısа zаmаndа roman keçidi əvəz etdi. Şəхsən mən xeyli yazar tanıyıram ki, neçə ildə “romançılıqla” məşğulluqdа iddiаlı оlsа dа, hеç bir-iki hеkаyə bеlə qаrаlаmаyıb...

“-Az” ya “-lı”?

İlahə Ucaruh yazır


...Ə.Həsənovun soyad sonluqlarının heçbir anlam daşımaması fikri kökündən yanlışdır və heçbir dilçi tərəfindən ciddiyə alınmaz! Soyadlarımızın sonluğunda “-az” sözcüyünün işlənilməsi nə onomastika (soyadların yaranmasını öyrənən elm sahəsi) nöqteyi nəzərindən, nə fonetik (səslənmə), nə də semantik (məna) yöndən qəbul edilməzdir. Təsəvvür edək ki, Əliyev soyadının “-yev” şəkilçisini götürüb yerinə “-az” qoymuşuq. Əliaz alınacaq (!) Və ya İmamverdiyev, Paşayev, Ağalarov, Cəfərov və s. soyadlarımız Azərbaycan prezidenti Administrasiyasının ictimai-siyasi məsələlər üzrə şöbə müdiri Əli Həsənovun təklifi ilə “milliləşərsə”, İmamverdiaz, Paşaaz, Ağalaraz, Cəfəraz şəklinə düşəcək! Bu qədər dayaz, gülünc və hətta, deyərdim, şübhəli təklif! “Azərbaycan” sözünün ilk hərflərini etnik “domen” (Ə.Həsənovun diliylə) kimi istifadə edilməsi təklifi ictimaiyyət tərəfindən qətiyyətlə rədd eilməlidir!...

Seymur Baycan yazır...

Üç il sonra


...Anarı deputat seçmədilər. Bu azmış kimi onu təhqir etdilər. Anarın adının qarşısına yüz səs yazmışdılar. Bu azmış kimi deputat mandatı bu dəfə başqa birdəfəlik şpirisə, Əkrəm Əylisliyə verildi. Anar üçün bundan ağır zərbə ola bilməzdi. Bu cəza deyildi, həm də zülm idi...

Güntay Gəncalp

Fikrət Qocanın “təəssüratlar”, Məhəmməd Salurun “təəssüfatlar”ı üzərinə təfəkküratlar!


...Siz ey Fikrət Qoca, Salur əfəndi
Tutub əlinizdə, atın kəməndi

Farscadan qoparıb gətirin “ha”nı
Güldürün bizlərə bütün cahanı

Soxub-soxuşdurun türk dilinə siz
Sahibsiz bir dildir, qalmış kimsəsiz...

Səkinə Pur Həsən

Şeirlər


Səkinə Pur Həsən 1978-ci ildə Təbriz mahalının Vərzqan şəhərində doğulub. 13 yaşından şeir yazmağa başlayıb. Şeirləri Təbrizin çoxlu dərgi və qəzetlərində çap olunub.




...Bax!
bir şair
ömür sərib
ayaglarının önünə.
buranı tut da
get...

Məlihə Əzizpur

Yeni şeirlər

malihe_azizpuor@yahoo.com


...

Sizin qarğalarınız,

Siçan avuna fikirləşərkən

Bizim qartallarımız,

Aslan avundan

Qayıdırdı...

Məhəmməd Salur

Bir yazının yaratdığı təəccübat və təəssüfatlar



(F.Qocanın “Üç kitabın yaratdığı təəssüratlar”
yazısına (“525-ci qəzet”, 29.01.10)


...Qərəzli yazısının axırında lap kəlləçarxa çıxan qoca Fikirli şair yazır ki, guya “Rasimin də, o biri rəsimlərin də” (“orijinal” ifadə F.Qocanındır) əsas dərdi AYB və klassiklər – Fizuli, M.Cəlil, S.Vurğun, S.Rüstəm, R.Rzadır...
Həqiqətdə isə, AYB-nin AYO-nun dərdi deyil, bəlkə bu xalqın bəlası olduğu çoxdan məlumdur. Klassiklərə gəlincə, adları şəkilənləri bir sıraya düzməklə Q.F. artıq riyakarlığa da əl atır. Doğrudan da, sovet sarayına sədaqətlə xidmət etmiş vurğunlardan, rüstəmlərdən, rzalardan fərqli olaraq, Füzuli, ələlxüsus da, M.Cəlil bu səviyyəyə enmədiklərindən, azad yazarların axırıncılara qarşı çıxması uzaq başı estetik nöqteyi-nəzərdən ola bilər ki, bu da tamamilə normal haldır...

Sevinc Pərvanə


Beşmərtəbəli binanın altıncı mərtəbəsi




...Dünəndən bəri ağlar qalan anasına yanırdım. İndi də möhkəm qəzəbim tutdu. Gecə gizli-gizli durub yar yanına gedən oğlunu niyə tutub evləndirməyib bu arvad rayon yerində?! Başına da belə qəzavü-qədər gəldi.
Təhminəyə nolasıdı. Ərinin şok içində eyvanda quruya-qacıya Zaurun dalınca boylandığını görcək, palını-paltarını geyinib, sürüşüb aradan çıxıb. O gedəndi, tapılmır. İndən belə ha tapılsın. Anarı tutub basıblar içəri. Zaur dünəndən qəbirdədi. Bircə Təhminə kefdədi. ..

Fikrət Qoca


Üç kitabın yaratdığı təəssüratlar




ə d ə b i y y a t l o b l a t o r a i y a s ı


...“Ədəbiyyat qəzeti”ndən xahiş etdik ki, şeirlərə qələm toxundurmadan çap etsinlər. Çap olunmasa, deyəcəkdi ki, gözəl əsərlərim var, çap etmirlər, gəncləri sıxışdırırlar. Çap olundu. Sonra iki-üç ay oxucuların suallarına cavab verməkdən əldən düşdük. Deyirdim özündən soruşun, bəlkə özü izah edə bilər. Deyirdilər, özünü tapmırıq, hardan bilək Rasim Qaraca kimdi, harda yaşayır, nə işlə məşğul olur.

Jozef Ernest Renan


İslam və Elm


Çevirən: İlahə Ucaruh




”Min bir gecə” rəvayətlərindən tanış olan və, demək olar, hər kəsin təsəvvürünə həkk olmuş maraqlı, cazibəli Bağdad sivilizasiyasının izahı belədir. Bu sivilizasiya, rəsmi mütəəsiblik, həddindən artıq sərtlik və gizli özbaşınalığın, gənclik dövrü və ardıcıllıqsızlığın qəribə qarışığı idi. Burada ciddi incəsənət və həssas gündəlik həyat fanatik dinin əyri düşünən başçılarının həsabına çiçəklənirdi. Daimi hədə-qorxu altında, padşahın pis kefinə düşüb amansız tə´qiblərə mə´ruz qalmalarına baxmayaraq möminlər tərəfindən əxlaqsız sayılan adamlar sarayın sevilən-sayılanlarından biri idi.

Araz Gündüz

2 esse


Mən, Rzayev Malik Əsədulla oğlu 28 dekabr 1957-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunda doğulmuşam. 1975-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Tətbiqi-riyaziyyat fakültəsinə qəbul olunmuşam, 1980-ci ildə Universiteti bitirmişəm.
1980-ci ildən taleyimi Asif Ata Ocağı ilə bağlamışam,1986-92-ci illərdə Ocğın ən aprıcı üzvlərindən biri olmuşam. 1992-ci ildə Asif Ata Ocağını tərk etsəm də mənəvi-ruhani təkamülümdə Ocaq silinməz iz qoymuşdur.
1993-сü ildən bu günə kimi Müsavat partiyasının üzvüyəm.
1997-ci ildə dolanışıq çətinlikləri ucbatından ailəmlə birlikdə Rusiya Federasiyasının İvanovo şəhərinə köçmüşəm, bugünkü günə kimi burada yaşayıram, xırda bizneslə məşğulam.
Evliyəm, iki oğlum var, böyük oğlum Araz İvanovo Dövlət Memarlıq və İnşaat Universitetinin İqtisad fakültəsini bitirib, İndi İvanovo Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsində oxuyur, kiçik oğlum Gündüz İvanovo Dövlət Memarlıq və İnşaat Universitetinin Avtomobil Nəqliyyatı fakültəsində axırıncı kursda oxuyur.
Ədəbi ayamam(təxəllüsüm) Araz Gündüzdür.

Rəhim Əliyev

Xeyrat aşı

hekayə




...Nisə stolla üzbəüz alçaq qapını açıb qaranıq ambara girdi. Oradan kitab və kağız iyi gəlirdi, amma sərin idi. Heç nə düşünmədən soyunub paltarlarını tozlu kitabların üstünə atdı. Emil isə qalxıb mağazanın içində gəzişməyə və fikirləşməyə başladı. Araq içmədən onun eşqbazlığı baş tutacaqmı? Allah bilirdi. O Nisədən utanmırdı, amma özü öz gözündən düşə bilərdi, uğursuzluğu ürəyinə salardı. O, özünü yaxşı tanıyırdı. Balaca təskinlik yeri qalırdı: bəlkə Nisə soyunmayıb, doğrudan dincəlmək üçün uzanıb? Bunu fikirləşəndə Nisənin tanış nidası eşidildi:
-- Gəəll...

y e n i s ə s l ə r

Fərhad Məmmədov

Yanan zürafələr


- İranın şimalında, Cənubi Azərbaycan adlandırılan əyalətin Təbriz şəhərində aparılmış qazıntılardan məlum oldu ki, hələlik bu hissə “maqq” tayfalarının yaşadığı ən qədim yerdir. Kim bilir, bəlkə şimala doğru daha Azərbaycanda və Dağıstanda bundan da qədim tapıntılar aşkar etdik…Təbrizdəki qazıntılar zamanı biz maqqların silah və bəzək əşyalarından başqa daha bir sürpriz tapdıq. Lakin buna empirik və rasional yanaşsaq bu qeyri mümkündür…- Qrin cənab Holtzu hövsələdən çıxartmaq üçün bilərəkdən yeddi-səkkiz saniyəlik fasilə etdi.
- Allah xatirinə, Nə?

Fethi Gedikli yazır

Güntay Gəncalpın dartışmaları...


...Azerbaycanda 1923’te dilin saflaşması konusunda, 1937 kırgınında katledilen büyük kültür işçisi Salman Mümtaz’ın kocaman emekleri var. Ben onun Kommunist Gazetesinde yayımladığı “Dilmac” (tercüman, çevirmen) adlı sözlükcüğünü, ciddi emek harcayarak Yom’da yeniden kamunun düşüncesine sundum. Bu işte ilgili olanların Salman Mümtaz’ın bıraktığı mirası yiyelenmelerini isterdim. Geleneği sürdürmek önemlidir. Böylece bir yandan ustalara saygı gösterilir; bir yandan da yapılan iş, atılan adım bakımından meşruluk sağlanır...

Əhməd Obalı



Bizim Yetimxana






...Sanki illər boyu ayrı düşmüş can balalarımızı görürdüm. Hamısını qucaqlayıb bağrıma basmaq istəyirdim, amma ailələrindən izn almalı idim. Bir neçəsinin ailələri ilə tanış olub sonra özləri ilə danışdım. Heç birisi bizim dildə danışa bilmirdilər. 1-2 yaşlarından Azerbaycandan ayrılmışlar bu balalarımız...

y e n i s ə s l ə r




Nərmin Hüseynzadə

esselər




Həzrəti Əli "Ürəyiaçıqlıq və üzügülər olmaq məhəbbətin torudur ki, insanları onunla ovlamaq olar.” deyib. Güləcəyəm həmişə, ürəyiaçıq, mehriban olacağam. Təslim olmayacağam zamana, qocalanda da sevib seviləcəyəm! Qaldı ki gözəlliyə…(bir lətifə düşdü yadıma: "Gün gələcək saçlarını, dişlərini itirəcəksən ancaq gözəlliyini itirməyəcəksən. Çünki, o səndə heç vaxt olmayıb"). Odur ki, bu barədə narahatçılığım yoxdur…

Rafiq Tağıdan bir hekayə

Qardaşımın sevgiləri




...Cümə axşamı qardaşım qəbir üstə gedəndə, qızgildə də, bizdə də ağlaşma qopdu. Qardaşımın birinci sevgilisi bizə gəlib bacılarıma ürək-dirək verirdi. Günortaüstü özü tanımadığı ikinci sevgilisi də gəlib çıxdı. Yaşmaqlanmışdı.
Qardaşım qəbir üstündən qayıdanda, sevgililərin ikisi də, yalandan ortada fırlanır, həyətdə ora-bura gedib-gəlir, özlərini ona göstərməyə çalışırdı.
Qardaşımın sevgililərindən birlikdə “beş uşağı vardı”...

Nigar Xiyavi

"Əlimdə Əlli Barmaq" kitabından şeirlər.


Bu gün Güney Azərbaycanda gəlişməkdə olan ədəbi prosesin önə çıxardığı adlardan biri Nigar Xiyavidir. Onun Ana dilində yazdığı şeirlərdəki ifadə yeniliyi və emosional təsir gücü fərqlidir. Nigar Xiyavini yaxından tanımalıyıq.
(Nigarın "Əlində Əlli Barmaq" şeirlər kitabı bu günlərdə DAYAQ - Dünya Azərbaycanlı Yazarlar Qurumu yayınları seriyasından nəşr edilərək oxuculara çatdırılacaqdır.)

Böyük sevginin izləri

Qan Turalı yazır



...Tezliklə şairdən məktub gəldi: “Sizə və sizin kimilərə layiq olmamaq qorxusuyla titrədiyini” yazırdı şair. O zamana qədər şairin həyatında bircə qadın olmuşdu. O da holland bir qız. Məktublar üst-üstə yığıldı, telefonla da danışdılar. Bu tanışlıq sevgiyə döndü. Iki uşaq anası Əzimə “evlənmək” təklifi aldı. Şair onu şeirlərinə, əqidəsinə görə sevən bir qadınla ölənə qədər evli qaldı. Bir uşaqları da oldu. Adını Temmuz qoydular...

Alev Adil


Mənə uzanan əlində
bir portağal vardı

Alev Adil türk əsilli Britaniya vətəndaşıdır. London Qrinviç Universiteti Kommunikasiya və Kreativ Art Departamentinin yöneticisi və Beynəlxalq PEN idarə heyətinin üzvüdür.





...İlk öncə gözlərini yum: əlini uzat
ovucun yuva olsun
qüsursuz bir yumurtaya...

Yaralı Bəxtiyardan bir hekayə

QARINAĞRISI



Bəxtiyar müəllim rayon mərkəzində yerləşən “Aybəniz” şadlıq sarayında məskunlaşmış qaçqınlardandır. Səməd Vurğunun qızının adını daşıyan bu şadlıq sarayı zirzəmisi də sayılmaqla dörd mərtəbədən ibarətdir. 1-ci mərtəbə ,daha doğrusu zirzəmi ancaq və ancaq narkomanların iynələndiyi yerdir. 2-ci mərtəbədə gödəkcə tikən, avtomobil təmir edən, saç düzəldən, gəvə toxuyan və s. bu kimi sənətkarlar yerləşmişlər. 3-cü mərtəbədə sənətkarlardan daha yuxarı silkə mənsub olan qaçqınlar məskunlaşıblar, ki onların da ən demoqoq nümayəndəsi kimi Bəxtiyar müəllim adnan idi. Və qaldı dördüncü mərtəbə - bu da lap vur-çatlasın sinfinə məxsus bir məkandır. Toyxana.

Güntay Gəncalp

Türk dili və Doğu Orta Çağı


...İslam Orta Çağında ən çox zərər görən türklər oldular. Çünkü İslam Orta Çağı da Xristian Orta Çağı kimi, yalnız bütün bilgiləri ilahiyatın təkəlində tutur, həm də dini qavramları zorla və türklərin də dirənişsizlikləri nədəni ilə türk dilinə soxurdu. Bəzi islamçı kəsim “türklər islamiyətlə şərəfləndikdən sonra yüksəlməyə başlamışdır”- deyirlər. Sanki islamiyətdən öncə türklərin şərəf sorunu varmış! Söz konusu islam düşmənliyi deyil burda. Kəsinliklə söz konusu o deyil. İslamın özünü də yanlış anlamışlar. İslam harda demiş ki, sən ana dilini burax, ərəb-fars dillərinə, kimliklərinə təslim ol! Dünyada heç bir şey din qədər kötü qullanıma yatqın deyil...